درمان اضطراب و فوبیا

تا کنون چند بار شده به فکر درمان اضطراب و فوبیا بیفتید؟ ترس و اضطراب احساساتی کاملا طبیعی هستند که در خود من هم وجود دارند ،

لحظاتی از زندگیم را به یاد دارم که با این احساسات دست و پنجه نرم کردم مانند تصادفی که سال ها پیش برایم رخ داد و حتی لحظات غیر حیاتی تر مانند یک روز معمولی کودکی در کلاس درس ،

از نظر علمی اضطراب ، فوبیا و ترس سه اصطلاح هستند که با اینکه با هم ارتباط نزدیکی دارند اما هر کدام نوع متفاوتی از تجربه عاطفی را بیان می کنند.

 ترس شامل نگرانی در مورد یک تهدید درک شده است و فوبیا به معنی ترس بیش از حد و کنترل نشده در موارد خاص هست اما اضطراب و استرس در واقع نگرانی در مورد تهدیدی است که ممکن است هنوز اتفاق نیفتاده باشد،

برای مثال اگر شب هنگام درون خیابانی خلوت تنها باشید ممکن است احساس اضطراب کنید؛ این احساس اتفاقا خوب است و باعث می شود انسان احتیاط کند و کمتر در خطر اتفاقات ناگوار قرار بگیرد.

 سطح سالمی از اضطراب و ترس انسان را با محیط اطرافش هماهنگ میکند و باعث میشود با چالش ها رو به رو شده و به اهدافش برسد با این حال اگر شدت این احساسات زیاد شود باعث اختلال در عملکرد انسان میشود و اضطراب و ترس را تبدیل به احساساتی ناسالم می کند؛ در ادامه به توصیف دقیق تری از این احساسات خواهیم پرداخت.

انواع استرس و اضطراب : 

استرس حاد (acute stress)و استرس حاد مکرر( episodic acute stress)

نوعی از استرس به نام استرس حاد وجود دارد که فرد پس از قرار گرفتن در اون موقعیت و تمام شدن ماجرا به حالت اول باز میگردد . اما اگر این استرس مکررا تکرار شود و فرد دائم در آن موقعیت استرس زا باشد دچار استرس حاد مکرر میشود؛

علائم این نوع استرس بی خوابی سردرد خستگی و تحریک پذیری است بیشتر کسانی که دچار استرس حاد مکرر می شوند در گروه افراد کمال گرا هستند.

استرس مزمن (chronic stress)

این نوع از استرس استرسی بلند مدت به دلیل مشکلات خانوادگی شغلی ضعف مالی و یا بیماری است و روی انسان به شدت تاثیر می گذارد ؛ از علائم استرس و اضطراب شدید در این نوع اضطراب میتوان فشار خون افسردگی و ضعف ایمنی بدن را نام برد.این نوع استرس خطرناک است زیرا بدن هیچ وقت آرام نمیشود و نیاز به درمان دارد.

استرس احساسی(Emotional stress):

این نوع استرس ناشی از روابط ناسالم و درگیری های احساسی هست و باعث درگیری خلق و خویی در فرد می شود . در این نوع استرس فرد دائما در حال گریه کردن و خودخوری است و احساس ناامیدی می کند. اگر این فرد تحت مشاوره قرار نگیرد امکان حاد تر شدن نوع استرس و منجر شدن به خودکشی نیز وجود دارد.

استرس فیزیولوژیک(physiological stress):

اگر در طول روز مدت زمان کمی می خوابید یا تغذیه مناسبی برای خود ندارید باید بدانید که این گونه رفتار ها میتواند منجر به نوعی از استرس شود به نام استرس فیزیولوژی که دلایل ایجاد آن کم خوابی بیماری درد مزمن و یا تغذیه بد بدن  است که بدن را از نظر فیزیکی تحت فشار قرار می دهد و باعث می شود انسان دچار این نوع استرس شود.

اختلال اضطراب فراگیر(GAD):

این نوع اختلال اضطراب نگرانی مدام و غیر قابل کنترل در مورد مسائل روزمره است و علائم آن دل درد بی خوابی خستگی ذهنی و تپش قلب است.

  اختلال اضطراب پانیک (Panic disorder):

این نوع اضطراب حملات ناگهانی اضطرابی است که باعث سرگیجه احساس مرگ و یا تنگی نفس و خفگی در فرد میشود.

اختلال اضطراب اجتماعی (social anxiety disorder):

در این نوع اضطراب فرد از قضاوت شدن و یا اشتباه کردن در جامعه اضطراب دارد و سعی میکند ارتباط خود را با دیگران کم و یا قطع کند پس از صحبت در جمع و یا حضور در موقعیت های اجتماعی اجتناب میکند.

اختلال اضطراب پس از سانحه (PTSD):

 پس از تجربه حادثه ای ناگوار و شدید مانند زلزله جنگ تصادف و یا تجاوز در فرد اتفاق می افتد و باعث فلش بک دائم به گذشته کابوس های شبانه و اضطراب مزمن و گوش به زنگ بودن دائمی در فرد میشود و آرامش را از او به طور کامل سلب میکند.

اختلال اضطراب وسواس فکری عملی (OCD):

افکار مزاحم و رفتار های تکراری برای کاهش اضطراب از نشانه های این نوع اضطراب هستند افراد دارای اختلال OCD نمی توانند به هم ریختگی و تراز نبودن اجسام را تحمل کنند و این تراز نبودن باعث رنجش فکری در آنها میشود.

اضطراب جدایی(Separation anxiety): 

ترس از جدایی و یا مکانی امن از علائم این اضطراب است و بیشتر در کودکان و افراد با وابستگی شدید رایج است.

درمان اضطراب و استرس:

درمان های متفاوتی برای استرس و اضطراب وجود دارد ، از جمله درمان های روانشناختی رفتاری (CBT) که رایج ترین درمان برای اضطراب و استرس هست و به فرد کمک میکند الگو های فکری منفی و فاجعه ساز را شناسایی و اصلاح کند و بین واقعیت ها و ترس های ذهنی اش تفاوت قائل شود .

این درمان توسط مشاوره روانشناسی انجام میشود. نوع دیگری از درمان پذیرش و تعهد (ACT) است که فرد یاد میگیرد به جای جنگیدن با اضطراب با زندگی اش در صلح باشد و تجربه های نا خوشایندش را بپذیرد و به سمت ارزش های واقعی زندگی حرکت کند.

درمان اضطراب بین فردی (Interpersonal therapy) هم نوعی از درمان اضطراب است که مخصوص اضطراب های ناشی از روابط خانوادگی و تنش های اجتماعی است و به فرد کمک میکند ارتباط هایش را سالم تر و بدون اضطراب مدیریت کند.از دیگر درمان های اضطراب میتوان درمان مبتنی بر ذهن آگاهی (mindfulness therapy)  را نیز نام برد در این روش بیمار باید یاد بگیرد بر زمان حال تمرکز کند و با تنفس مدیتیشن و مشاهده ی بدون قضاوت اضطراب خود را از بین ببرد. از آنجا که اضطراب معمولا ناشی از آینده است mindfulness شما را به حال بازمیگرداند.

در مواقع شدید و حساس که شدت اضطراب و پانیک بسیار بالاست راه درمان بیمار داروهای ضد اضطراب است و این روش باید حتما با تجویز روانپزشک باشد. این داروها شامل داروی ضد اضطراب بنزودیازپین و دارو های ضد افسردگی سرترالین سیتالوپرام است.

انواع ترس و فوبیا:

1. آکروفوبیا (acrophobia) : ترس از ارتفاع
2. اراکنوفوبیا (arachnophobia): ترس از عنکبوت
3. کلاستروفوبیا(claustrophobia): ترس از فضای بسته
4. هموفوبیا (hemophobia): ترس از خون
5. آگورافوبیا (agoraphobia) : ترس از موقعیت هایی که خروج و یا کمک گرفتن دشوار باشد مانند مترو اتوبوس و پل و ..
6. فوبیای اجتماعی (social phobia): نوع شدید تر اضطراب اجتماعی که فرد از حرف زدن در جمع و یا قرار گرفتن در جمع می ترسد.

فوبیا می تواند ریشه در کودکی فرد داشته باشد مثلا ممکن است فردی در کودکی در آسانسور گیر کرده باشد و اکنون فوبیای آسانسور داشته باشد از طرفی هم ممکن است این ترس و فوبیا در مغز کودک به دلیل دیدن فوبیا و ترس والدین شکل بگیرد.

گاهی هم فوبیا ریشه ژنتیکی یا حساسیت اضطرابی بالا دارد مانند فعالیت زیاد بخش آمیگدال در مغز که مرکز ترس محسوب میشود .

درمان فوبیاو ترس:

درمان شناختی رفتاری (CBT) و صحبت با روانشناس  یکی از راه های درمان فوبیای اجتماعی و دیگر فوبیا ها است زیرا کمک میکند افکار غیر منطقی درباره ی عامل ترس از بین برود . دارو درمانی نیز یکی دیگر از این روش های درمان فوبیا است که توسط روانپزشک انجام میشود.

مواجهه درمانی (exposure therapy) هم یکی از راه های عملی و خوب برای درمان فوبیا است زیرا فرد در مواجهه با عامل ترس قرار میگیرد تا مغز یاد بگیرد که این خطر واقعی نیست اما این درمان باید پله به پله و آرام آرام صورت بگیرد.

به نقل از سایت www.basicbooks.com درمورد درمان فوبیا و ترس گفته شده:

Fear is a natural reaction to moving closer to the truth.If you are not afraid, you are not growing.The purpose of therapy is not to eliminate fear,but to help people understand it, face it,and learn that they can survive it.

ترس یک واکنش طبیعی برای نزدیک شدن به حقیقت است.اگر نترسید، رشد نمی‌کنید.هدف از درمان، از بین بردن ترس نیست،بلکه کمک به افراد برای درک آن، مواجهه با آن و یادگیری این است که می‌توانند از آن جان سالم به در ببرند.

حال که با انواع ترس ، فوبیا و اضطراب ، تفاوت و راه های درمان آنها آشنا شدیم خوشحال می شوم بگویید تجربه شما در مورد این احساسات چیست؟